W artykule:
Od 1 września 2025 roku w szkołach podstawowych i ponadpodstawowych pojawi się nowy przedmiot – edukacja zdrowotna, który zastąpi dotychczasowe zajęcia z wychowania do życia w rodzinie (WDŻ). Rozporządzenie w tej sprawie zostało już podpisane i opublikowane w Dzienniku Ustaw. Co dokładnie się zmienia i czy nowy przedmiot budzi kontrowersje? Wyjaśniamy krok po kroku.
Podstawa programowa edukacji zdrowotnej. Jaki zakres materiału przewidziano?
Edukacja zdrowotna to nowy, interdyscyplinarny przedmiot szkolny, który ma pomagać młodzieży dbać o zdrowie fizyczne, psychiczne i społeczne. Zajęcia mają być praktyczne i dostosowane do współczesnych realiów. Zakres edukacji zdrowotnej obejmuje:
- zasady zdrowego stylu życia,
- profilaktykę chorób,
- zdrowie psychiczne i radzenie sobie ze stresem,
- edukację seksualną (bez moralizowania),
- wpływ środowiska i stylu życia na zdrowie,
- korzystanie z usług medycznych,
- świadome podejmowanie decyzji zdrowotnych.
Czy edukacja zdrowotna będzie obowiązkowa?
Nie. Edukacja zdrowotna będzie przedmiotem fakultatywnym – czyli nieobowiązkowym. Uczeń (lub jego rodzic, jeśli uczeń jest niepełnoletni) będzie musiał wyrazić pisemną zgodę, aby uczestniczyć w tych zajęciach. Brak zgody = brak uczestnictwa. Tę zasadę określono w rozporządzeniu z 6 marca 2025 r.
Czy edukacja zdrowotna to tylko nowa nazwa WDŻ?
Nie. Edukacja zdrowotna to znacznie szerszy zakres tematyczny niż dotychczasowy WDŻ. O ile WDŻ skupiało się głównie na tematach związanych z dojrzewaniem i rodziną, edukacja zdrowotna:
- łączy wiedzę z biologii, psychologii, edukacji seksualnej i zdrowotnej,
- uczy praktycznych kompetencji – np. jak rozpoznać depresję, jak korzystać ze służby zdrowia,
- nie ogranicza się do tematów „życia rodzinnego”.
Kto będzie prowadzić zajęcia?
To jedno z ważniejszych pytań. Przedmiot mogą prowadzić:
- nauczyciele biologii, wychowania fizycznego lub dotychczasowi nauczyciele WDŻ,
- psychologowie szkolni,
- pielęgniarki szkolne lub osoby z wykształceniem medycznym (o ile mają przygotowanie pedagogiczne),
- inne osoby, które ukończą odpowiednie studia podyplomowe lub kursy kwalifikacyjne.
Ministerstwo Edukacji we współpracy z ORE prowadzi specjalne szkolenia i przygotowuje kadry do tego zadania.
Co ze szkołami, które nie mają wykwalifikowanego nauczyciela?
Szkoła może:
- oddelegować innego nauczyciela do udziału w szkoleniu (50 godzin),
- nawiązać współpracę z zewnętrznym specjalistą (np. pielęgniarką środowiskową z uprawnieniami),
- zrezygnować z prowadzenia zajęć, jeśli nie ma chętnych uczniów lub możliwości organizacyjnych.
Czy program edukacji zdrowotnej jest kontrowersyjny?
Zależy, kogo zapytamy. Większość organizacji zajmujących się zdrowiem dzieci i młodzieży (np. Fundacja Dajemy Dzieciom Siłę) popiera zmianę. Chwalą program za to, że:
- jest oparty na badaniach i standardach WHO,
- uczy odpowiedzialności za siebie i innych,
- rozwija kompetencje życiowe (np. radzenie sobie z emocjami, stres, samoakceptacja).
Z kolei niektóre środowiska konserwatywne (np. Ordo Iuris, Koalicja na Rzecz Ocalenia Polskiej Szkoły) krytykują przedmiot. Ich zdaniem:
- może promować zbyt liberalne podejście do seksualności,
- ogranicza wpływ rodziców na wychowanie,
- zbyt szeroko definiuje „zdrowie”, mieszając wartości.
Warto podkreślić: żadne treści nie są narzucane, a uczestnictwo w zajęciach wymaga pisemnej zgody.
Czy szkoła musi organizować te zajęcia?
Nie. Przedmiot jest fakultatywny, co oznacza, że:
- szkoła może, ale nie musi go wprowadzać,
- jeśli nie będzie wystarczającej liczby chętnych uczniów – zajęcia mogą się nie odbyć,
- Ministerstwo Edukacji Narodowej rekomenduje wprowadzenie go w ramach strategii profilaktycznej i wychowawczej szkoły.
Podsumowanie
Edukacja zdrowotna to nowy przedmiot, który zastąpi WDŻ. Ma szerszy zakres tematyczny i odpowiada na wyzwania współczesnego świata – zdrowie psychiczne, świadome decyzje, edukacja seksualna bez tabu. Udział w zajęciach jest dobrowolny i wymaga zgody. Przedmiot może prowadzić nauczyciel, psycholog lub inny specjalista – o ile spełnia wymagania formalne.