W artykule:
Choć placówki niesamorządowe mają większą swobodę organizacyjną niż jednostki samorządowe, nie oznacza to pełnej dowolności w wyborze podstawy zatrudnienia kadry pedagogicznej. Błędnie zawarta umowa cywilnoprawna może skutkować konsekwencjami po kontroli Państwowej Inspekcji Pracy lub ZUS, a także obowiązkiem zwrotu dotacji oświatowej jako wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem.
Podstawowe znaczenie mają art. 10a oraz art. 93d ustawy – Karta Nauczyciela. Przepisy te określają, kiedy umowa zlecenie z nauczycielem jest dopuszczalna, jakie limity godzin obowiązują oraz jakie dodatkowe warunki musi spełnić placówka.
Najważniejsze informacje:
- co do zasady nauczyciel powinien być zatrudniony na umowę o pracę;
- umowa cywilnoprawna jest wyjątkiem;
- standardowy limit wynosi 4 godziny tygodniowo, a dla określonych nauczycieli specjalistów – czasowo do 9 godzin tygodniowo.
Umowa zlecenie dla nauczyciela w szkole i przedszkolu niepublicznym – zasada ogólna
Punktem wyjścia dla każdej decyzji kadrowej w oświacie niepublicznej jest art. 10a ust. 1 Karty Nauczyciela. Przepis ten nakłada na przedszkola, szkoły i placówki niesamorządowe, w tym publiczne prowadzone przez osoby fizyczne lub osoby prawne oraz placówki niepubliczne, obowiązek zatrudniania nauczycieli na podstawie umowy o pracę zgodnie z Kodeksem pracy.
Ustawodawca przewidział jednak wyjątki. Pozwalają one zawrzeć z nauczycielem umowę zlecenie lub inną umowę o świadczenie usług, ale wyłącznie przy zachowaniu ustawowych limitów godzin. Dopuszczalny wymiar zależy od rodzaju prowadzonych zajęć oraz statusu i specjalizacji nauczyciela.
Ile godzin może pracować nauczyciel na umowie zlecenie?
Przed zawarciem umowy dyrektor powinien dokładnie zweryfikować charakter zajęć oraz kwalifikacje osoby, której mają zostać powierzone. Karta Nauczyciela przewiduje dwa limity.
Standardowy limit: do 4 godzin tygodniowo
W przypadku większości nauczycieli prowadzących zajęcia bezpośrednio z uczniami lub wychowankami, w tym nauczycieli przedmiotowych, nauczycieli edukacji wczesnoszkolnej oraz wychowawców przedszkolnych, umowa cywilnoprawna jest dopuszczalna, gdy wymiar zajęć nie przekracza 4 godzin tygodniowo. Wynika to z art. 10a ust. 2 Karty Nauczyciela.
Limit dla nauczycieli specjalistów: do 9 godzin tygodniowo
Art. 93d Karty Nauczyciela przewiduje czasowe ułatwienie dotyczące nauczycieli specjalistów. Na podstawie umowy cywilnoprawnej można im powierzyć prowadzenie zajęć w wymiarze do 9 godzin tygodniowo.
Do tej grupy należą:
- pedagodzy i pedagodzy specjalni,
- psycholodzy,
- logopedzi,
- terapeuci pedagogiczni,
- doradcy zawodowi.
Przepis art. 93d ma charakter przejściowy i zgodnie z obecnym stanem prawnym obowiązuje do 31 sierpnia 2027 roku.
Warunki legalnego zatrudnienia nauczyciela na umowę zlecenie
Samo zachowanie limitu 4 albo 9 godzin tygodniowo nie wystarcza. Aby umowa zlecenie nie została uznana za próbę obejścia przepisów, sposób jej zawarcia i wykonywania powinien spełniać dodatkowe warunki.
Brak cech stosunku pracy
Konstrukcja umowy oraz rzeczywisty sposób wykonywania obowiązków nie mogą odpowiadać warunkom określonym w art. 22 § 1¹ Kodeksu pracy. Zleceniobiorca powinien zachować autonomię. Bieżące i bezpośrednie kierownictwo dyrektora albo sztywny, odgórnie narzucony grafik, który eliminuje elastyczność, mogą wskazywać na istnienie stosunku pracy.
Weryfikacja niekaralności nauczyciela
Nauczyciel zatrudniany na podstawie umowy zlecenia musi spełniać wymagania określone w art. 10a ust. 3 Karty Nauczyciela, w tym wymóg braku prawomocnego skazania za przestępstwo umyślne. Dyrektor ma obowiązek przeprowadzić weryfikację w Krajowym Rejestrze Karnym oraz Centralnym Rejestrze Orzeczeń Dyscyplinarnych.
Sprawdzenie w Rejestrze Sprawców Przestępstw na Tle Seksualnym
Przed dopuszczeniem zleceniobiorcy do pracy z małoletnimi placówka musi również dopełnić obowiązku sprawdzenia tej osoby w Rejestrze Sprawców Przestępstw na Tle Seksualnym.
Pomoc nauczyciela na umowie zlecenie – czy obowiązują limity 4 i 9 godzin?
W praktyce należy odróżnić stanowisko nauczyciela od stanowisk pomocniczych. Pomoc nauczyciela nie prowadzi samodzielnie zajęć dydaktycznych, wychowawczych ani opiekuńczych. Jej zadaniem jest techniczne i organizacyjne wspieranie nauczyciela prowadzącego.
Ponieważ pomoc nauczyciela nie jest nauczycielem w rozumieniu Karty Nauczyciela, limity 4 i 9 godzin nie mają do niej zastosowania. Nadal trzeba jednak przestrzegać art. 22 Kodeksu pracy. Jeżeli pomoc nauczyciela wykonuje obowiązki w stałych godzinach, pod ciągłym nadzorem i w miejscu wyznaczonym przez pracodawcę, zatrudnienie na zlecenie może prowadzić do ustalenia istnienia stosunku pracy.
Zatrudniasz specjalistów lub planujesz nowe umowy? Zadbaj o bezpieczeństwo swojej placówki.
Zgłoś się do nas, a nasi eksperci:
- Zweryfikują aktualne umowy w Twojej placówce i wskażą ewentualne obszary ryzyka,
- Przygotują bezpieczne, skrojone na miarę umowy zlecenia dla nauczycieli przedmiotowych oraz specjalistów, w pełni zgodne z art. 10a i art. 93d Karty Nauczyciela,
- Wdrożą procedury weryfikacji niekaralności oraz wymogów tzw. Ustawy Kamilka.
Zabezpiecz swoją placówkę już dziś.
Zadzwoń i umów bezpłatną wstępną konsultację: +48 603 296 453
Q&A – Najczęstsze pytania dotyczące zatrudniania nauczycieli na Umowę Zlecenie
Czy limit 4 lub 9 godzin dotyczy łącznego czasu pracy nauczyciela, czy limitu w jednej placówce?
Limity wynikające z art. 10a i art. 93d Karty Nauczyciela odnoszą się do konkretnej umowy zawartej z daną placówką niesamorządową. Nauczyciel może zatem pracować na umowę zlecenie w kilku różnych szkołach niepublicznych, o ile w każdej z nich z osobna nie przekracza ustawowego limitu godzin.
Co grozi dyrektorowi placówki za przekroczenie limitu godzin na umowie zlecenia?
Konsekwencje mogą być wielopłaszczyznowe. Państwowa Inspekcja Pracy może wystąpić z powództwem o ustalenie istnienia stosunku pracy, co rodzi obowiązek wypłaty zaległych świadczeń pracowniczych (np. za urlopy). ZUS może zażądać zaległych składek, a organ dotujący (np. gmina) ma prawo uznać wydatki na taką umowę za pobrane niezgodnie z przeznaczeniem i nakazać zwrot dotacji.
Czy nauczyciel zatrudniony na umowę zlecenie musi przechodzić badania medycyny pracy?
Karta Nauczyciela w art. 10a nie nakłada wprost obowiązku kierowania zleceniobiorców na badania profilaktyczne. Jednakże na podstawie art. 304 Kodeksu pracy pracodawca ma obowiązek zapewnić bezpieczne i higieniczne warunki pracy także osobom fizycznym wykonującym pracę na innej podstawie niż stosunek pracy.
Czy limit 9 godzin dla specjalisty obowiązuje bezterminowo?
Nie. Art. 93d Karty Nauczyciela to przepis przejściowy. Został wprowadzony, aby pomóc placówkom w radzeniu sobie z brakiem kadry specjalistycznej. Zgodnie z ustawą przepis ten przestanie obowiązywać z dniem 31 sierpnia 2027 roku. Po tej dacie specjaliści również będą objęci standardowym limitem do 4 godzin (o ile ustawodawca nie przedłuży okresu obowiązywania tego przepisu)