Ministerstwo Zdrowia pracuje nad projektem nowelizacji ustawy o opiece zdrowotnej nad uczniami oraz niektórych innych ustaw. Celem zmian jest poprawa jakości profilaktyki zdrowotnej w szkołach i zapewnienie szerszego dostępu dzieci i młodzieży do opieki medycznej.

Projekt stanowi odpowiedź na niedobory kadrowe pielęgniarek szkolnych, z którymi od lat borykają się placówki oświatowe. Nowe przepisy mają umożliwić, by funkcje pielęgniarki szkolnej mogły pełnić także położne i opiekunowie medyczni – po odpowiednim przygotowaniu zawodowym.

Aktualna sytuacja w szkolnej opiece zdrowotnej

Z danych Instytutu Matki i Dziecka wynika, że w roku szkolnym 2023/2024 profilaktyczna opieka zdrowotna była realizowana w 16 480 szkołach, co stanowi 79,7% wszystkich placówek oświatowych w Polsce.

Najniższy poziom dostępu do pielęgniarki szkolnej odnotowano w szkołach specjalnych – zaledwie 50,5% uczniów objęto opieką medyczną. Dodatkowo, średnia wieku pielęgniarek szkolnych wynosi 57 lat, co oznacza, że duża część z nich zbliża się do wieku emerytalnego.

Zgodnie z danymi Ministerstwa Zdrowia, obecnie w szkołach pracuje około 8 tysięcy pielęgniarek i higienistek, co nie jest wystarczające w stosunku do potrzeb.

Nowe rozwiązania zaproponowane przez Ministerstwo Zdrowia

Ministerstwo planuje rozszerzyć grono osób, które mogą pełnić funkcje pielęgniarki szkolnej.
Zgodnie z projektem ustawy:

• położne po ukończeniu specjalnego kursu będą mogły samodzielnie sprawować opiekę nad uczniami,
• opiekunowie medyczni – po odpowiednim przeszkoleniu – będą mogli współpracować z pielęgniarką lub higienistką w ramach zespołu,
• pielęgniarki w trakcie kursu lub specjalizacji również uzyskają prawo do pracy w szkołach.

Dzięki tym zmianom potencjalna liczba osób mogących podjąć pracę w szkolnej opiece zdrowotnej może wzrosnąć nawet o 77 tysięcy specjalistów.

Rozszerzenie kwalifikacji pielęgniarek i doprecyzowanie uprawnień higienistek szkolnych

Projekt przewiduje także rozszerzenie katalogu kwalifikacji pielęgniarek, które umożliwią im sprawowanie opieki zdrowotnej nad uczniami. Nowe przepisy dopuszczą do pracy w szkołach również pielęgniarki będące w trakcie odbywania kursów kwalifikacyjnych lub specjalizacji.

Ponadto, w odpowiedzi na istniejące wątpliwości prawne, projekt doprecyzowuje uprawnienia higienistek szkolnych.
Higienistka z co najmniej pięcioletnim stażem pracy będzie mogła:

• podawać uczniom przewlekle chorym leki zlecone przez lekarza,
• stosować produkty lecznicze z zestawu przeciwwstrząsowego dostępnego w gabinecie profilaktyki zdrowotnej.

Choć kształcenie w zawodzie higienistki szkolnej nie jest już prowadzone, resort zdrowia podkreśla, że są to osoby o kluczowym znaczeniu dla systemu opieki profilaktycznej nad uczniami.

Q&A

Na czym polega nowelizacja ustawy o opiece zdrowotnej nad uczniami?

Nowelizacja przygotowywana przez Ministerstwo Zdrowia ma na celu poprawę jakości profilaktyki zdrowotnej w szkołach i rozwiązanie problemu braku pielęgniarek szkolnych.
Projekt przewiduje, że funkcję pielęgniarki szkolnej będą mogły pełnić także położne oraz opiekunowie medyczni, po odbyciu specjalnych kursów kwalifikacyjnych.

Kto będzie mógł pełnić rolę pielęgniarki szkolnej po zmianach w prawie?

Po wejściu w życie nowelizacji, oprócz pielęgniarek i higienistek, opiekę nad uczniami będą mogły sprawować również:

• położne – samodzielnie, po ukończeniu kursu,
• opiekunowie medyczni – jako członkowie zespołu pod nadzorem pielęgniarki lub higienistki,
• pielęgniarki w trakcie kursu lub specjalizacji – tymczasowo, do czasu uzyskania pełnych kwalifikacji.

Co zmieni się w obowiązkach szkół i samorządów?

Szkoły i jednostki samorządu terytorialnego będą musiały:

• zaktualizować umowy z podmiotami medycznymi,
• dostosować procedury bezpieczeństwa i opieki zdrowotnej,
• przygotować się na nowe zasady odpowiedzialności w zakresie nadzoru nad opieką profilaktyczną uczniów.

Kancelaria Auxilia Prawo Oświatowe pomaga w opracowaniu dokumentacji i wdrożeniu zmian zgodnie z przepisami.

Jakie uprawnienia zyskają higienistki szkolne?

Projekt ustawy doprecyzowuje zakres zadań higienistek. Osoby z minimum pięcioletnim doświadczeniem zawodowym będą mogły:

• podawać uczniom przewlekle chorym leki zlecone przez lekarza,
• stosować środki z zestawu przeciwwstrząsowego, dostępne w szkolnym gabinecie zdrowotnym.

Dlaczego zmiany są konieczne?

Z raportu Instytutu Matki i Dziecka wynika, że:

• jedynie 79,7% szkół zapewnia opiekę profilaktyczną,
• w szkołach specjalnych opieką objęto tylko 50,5% uczniów,
• średni wiek pielęgniarek szkolnych to 57 lat, co w najbliższych latach może pogłębić braki kadrowe.

Nowelizacja ma zwiększyć dostępność opieki i odciążyć szkoły z problemów organizacyjnych.

Kiedy planowane jest wejście w życie nowych przepisów?

Projekt nowelizacji jest obecnie w fazie konsultacji publicznych.
Po ich zakończeniu zostanie skierowany do prac rządowych i parlamentarnych. Ostateczny termin wejścia w życie zmian będzie zależał od tempa procesu legislacyjnego.