Przyjmowanie obywateli Ukrainy do pracy w jednostkach systemu oświaty

Przyjmowanie obywateli Ukrainy do pracy w jednostkach systemu oświaty

Do Polski przybyło już ponad milion uchodźców z Ukrainy i z każdym dniem ich liczba rośnie. Pracodawcy, którzy chcą im pomóc i dać zatrudnienie, mogą zastanawiać się, jak zatrudnić obywatela Ukrainy w zgodzie z przepisami. Przepisy dają taką możliwość, ale jest to skomplikowane i czasochłonne. Rząd postanowił uprościć przepisy dotyczące legalizacji zatrudnienia. Ustawa została już podpisana przez Prezydenta. Została też opublikowana i weszła w życie.

Zakończyły się prace nad specustawą

We wcześniejszym stanie prawnym w szkole można zatrudnić obywatela Ukrainy zarówno jako nauczyciela jak i pracownika niepedagogicznego. W obydwu przypadkach może to jednak wymagać tzw. nostryfikacji uprawnień zawodowych. Nie to jest tu jednak największym problemem w kontekście uchodźców. Otóż w przypadku uruchomienia tzw. procedury uchodźczej (w celu objęcia obywatela Ukrainy ochroną międzynarodową) nie może on podejmować zatrudnienia przez okres 6 miesięcy (chyba że sama procedura trwa krócej). Do podjęcia pracy co do zasady wymagane jest zezwolenie na pobyt czasowy, a jego uzyskanie wymaga czasu i spełnienia formalności.
To się jednak zmieniło. Zakończyły się prace nad specustawą, która ma ułatwić zasady legalizacji pobytu uchodźców z Ukrainy, którzy przekroczyli granicę z Polską od dnia 24 lutego 2022r.. Specustawa obejmuje także znaczne ułatwienia w zakresie ich zatrudniania.

Zatrudnianie obywateli Ukrainy w szkole zostało uproszczone

Projektowana specustawa ma wejść w życie z dniem ogłoszenia z mocą od dnia 24 lutego 2022 r., z wyjątkiem art. 53 (zmiana w prawie konsularnym i art. 57 prawo od dokumentach paszportowych), które wchodzą w życie z dniem następującym po dniu ogłoszenia. W specustawie wprowadzone zostanie rozwiązanie, które umożliwi swobodny dostęp do polskiego rynku pracy obywatelom Ukrainy, których pobyt został uznany za legalny. Aby z niego skorzystać, podmiot powierzający wykonywanie pracy cudzoziemcowi jest obowiązany w terminie 7 dni od dnia podjęcia pracy przez cudzoziemca powiadomić za pośrednictwem systemu teleinformatycznego – praca.gov.pl właściwy urząd pracy o powierzeniu pracy temu cudzoziemcowi. Co ważne, projekt ustawy przewiduje ustanowienie szczególnej podstawy prawnej dla uznania za legalny pobytu konkretnej grupy cudzoziemców w okresie 18 miesięcy od wjazdu na terytorium RP.

Specustawa złagodziła przepisy dotyczące zatrudniania nauczycieli

Oczywiście pojawia się pytanie o kwestie kadrowe, bowiem i bez dodatkowych zajęć czy oddziałów jedną z największych bolączek polskiej szkoły jest zbyt mała ilość nauczycieli. Zgodnie z założeniami specustawy złagodzone zostaną przepisy dotyczące zatrudniania nauczycieli. W roku szkolnym 2021/2022 na stanowisku pomocy nauczyciela, będzie mogła być zatrudniona osoba nieposiadająca obywatelstwa polskiego. Musi ona jednak znać język polski w mowie i piśmie w stopniu umożliwiającym pomoc uczniowi, który nie zna języka polskiego albo zna go na poziomie niewystarczającym do korzystania z nauki. Nie trzeba będzie potwierdzać znajomości języka polskiego.

Nauczyciele pracujący w placówkach, w których utworzone zostaną dodatkowe oddziały, będą mogli też wziąć więcej godzin ponadwymiarowych – nawet, gdy przekraczają one półtora etatu. Wymagana jednak będzie do tego zgoda nauczyciela.

Zmiana w przepisach dotycząca pobierania świadczenia kompensacyjnego

Dodatkowo na 18 miesięcy zostaną złagodzone przepisy dotyczące nauczycieli pobierających świadczenie kompensacyjne. Będą oni mogli oni pracować w tych oddziałach przygotowawczych na stanowisku:
a) pomocy nauczyciela, o którym mowa w art. 165 ust. 8 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. – Prawo oświatowe;
b) nauczyciela, jeżeli w szkole utworzono dodatkowy oddział w celu zapewnienia kształcenia i wychowania dzieciom i uczniom będącym obywatelami Ukrainy.

Weryfikacja kwalifikacji nauczycieli, którzy zdobyli dyplom na Ukrainie

Resort edukacji zapowiedział również stworzenie procedury, która pozwoli przyspieszyć nostryfikację uprawnień pedagogów z Ukrainy, aby możliwe było ich zatrudnianie w polskich szkołach i przedszkolach. Znacznie wzrośnie również zapotrzebowanie na asystentów międzykulturowych, którzy będą pomagać uczniom w adaptacji w środowisku szkolnym. Asystentów tych można zatrudniać jako pomoc nauczyciela.

Zwiększenie uprawnień Ministra Edukacji

Dodatkowo na wzór specustawy covidowej nowa specustawa dotycząca pomocy Ukraińcom zwiększa uprawnienia ministra edukacji. Daje ona bowiem ministrowi prawo do regulowania rozporządzeniem spraw, dla których normalnie wymagana jest droga ustawowa, m.in. regulacji dotyczących oceniania, klasyfikowania i promowania uczniów, przeprowadzania egzaminów, organizacji pracy jednostek systemu oświaty, przeprowadzania postępowania rekrutacyjnego.

Minister będzie mógł też wprowadzić w tym zakresie odrębne unormowania umożliwiające obywatelom Ukrainy kontynuowanie nauki w szkołach, na kwalifikacyjnych kursach zawodowych i na uczelniach, uwzględniając dostosowanie procesu kształcenia do potrzeb i możliwości tych osób oraz ograniczoną znajomość języka polskiego lub brak znajomości tego języka przez uczniów i absolwentów przystępujących do egzaminów.

Dodatkowe ułatwienia w zatrudnianiu nauczycieli dla ukraińskich uczniów

W celu zapewnienia kształcenia i wychowania dzieciom lub uczniom będącym obywatelami Ukrainy mogą być tworzone inne lokalizacje prowadzenia zajęć dydaktycznych, wychowawczych i opiekuńczych podporządkowane organizacyjnie szkołom. Będą w nich mogły działać także oddziały przedszkolne. Utworzenie innej lokalizacji prowadzenia zajęć, podporządkowanej szkole prowadzonej przez jednostkę samorządu terytorialnego, następuje w drodze uchwały organu stanowiącego tej jednostki samorządu terytorialnego, po uzyskaniu pozytywnej opinii kuratora oświaty.

Opinia jest wydawana w terminie 7 dni od dnia otrzymania wniosku o jej wydanie. Uchwała nie podlega ogłoszeniu w wojewódzkim dzienniku urzędowym. Uczniowie ukraińscy będą mogli korzystać z pomocy socjalnej na tych samych zasadach, co uczniowie z Polski. Pieniądze na kształcenie uczniów będą pochodzić z rezerwy subwencji oświatowej, która może ulec zwiększeniu o środki z budżetu państwa.

Tworzenie dodatkowych lokalizacji prowadzenia zajęć

Przepis art. 48 projektu ustawy przewiduje utworzenie dodatkowych lokalizacji prowadzenia zajęć dydaktycznych, wychowawczych i opiekuńczych podporządkowanych organizacyjnie szkołom lub przedszkolom (wyjątkiem będą szkoły artystyczne).

Uchwała w sprawie utworzenia innej lokalizacji prowadzenia zajęć zawiera:

  • okres funkcjonowania innej lokalizacji prowadzenia zajęć;
  • nazwę i adres siedziby szkoły, której będzie podporządkowana organizacyjnie inna lokalizacja prowadzenia zajęć;
  • adres innej lokalizacji prowadzenia zajęć;
  • w przypadku innej lokalizacji prowadzenia zajęć podporządkowanej organizacyjnie szkole podstawowej – informację o funkcjonowaniu oddziałów przedszkolnych.
Przyjmowanie obywateli Ukrainy do pracy w jednostkach systemu oświaty
Ocena: 4/5
(głosy: 4)