Ministerstwo Edukacji opublikowało projekt rozporządzenia określającego sposób podziału łącznej kwoty potrzeb oświatowych pomiędzy jednostki samorządu terytorialnego w 2027 r. Choć mechanizm podziału środków pozostaje oparty na dotychczasowych zasadach, projekt przewiduje szereg zmian, które mogą mieć istotny wpływ na finansowanie szkół i placówek oświatowych.

Zmiany obejmują zarówno sposób naliczania potrzeb oświatowych, jak i aktualizację części wag stosowanych w algorytmie podziału środków. Pojawiają się również nowe rozwiązania dotyczące branżowych centrów umiejętności, finansowania oddziałów mundurowych, kształcenia zawodowego oraz sposobu ustalania danych wykorzystywanych przy obliczaniu potrzeb oświatowych.

Dla organów prowadzących szkoły i placówki niepubliczne projekt jest szczególnie istotny. Chociaż rozporządzenie reguluje podział środków pomiędzy jednostki samorządu terytorialnego, to właśnie wysokość potrzeb oświatowych wpływa pośrednio na finansowanie wielu zadań realizowanych przez placówki niepubliczne oraz na wysokość należnych dotacji.

Projekt rozporządzenia wykonuje przepisy ustawy o dochodach JST

Projekt rozporządzenia został przygotowany na podstawie art. 26 ust. 6 ustawy z 1 października 2024 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego. Jego zadaniem jest określenie sposobu podziału łącznej kwoty potrzeb oświatowych pomiędzy poszczególne jednostki samorządu terytorialnego na rok 2027.

Podobnie jak w roku 2026, podstawą pozostaje algorytm finansowania oparty na liczbie tzw. uczniów przeliczeniowych.

Przy wyliczaniu potrzeb oświatowych uwzględniane są m.in.:

• liczba uczniów,
• liczba słuchaczy,
• liczba wychowanków,
• liczba dzieci objętych wychowaniem przedszkolnym,
• typ szkoły,
• rodzaj placówki,
• odpowiednie wagi i wskaźniki przypisane do poszczególnych kategorii uczniów.

To właśnie zastosowanie określonych wag powoduje, że poszczególni uczniowie mają różny wpływ na wysokość środków naliczanych dla danej jednostki samorządu terytorialnego.

Standard finansowy A wzrośnie w 2027 roku

Jedną z najważniejszych informacji zawartych w projekcie jest planowany wzrost standardu finansowego A.

Ministerstwo szacuje, że w 2027 r. wyniesie on około 10 252 zł, podczas gdy w 2026 r. jego wysokość wynosiła 9 717 zł.

Oznacza to wzrost o około 535 zł, czyli około 5,5%.

Standard finansowy A stanowi podstawowy element służący do wyliczenia potrzeb oświatowych. Kwota należna danej jednostce samorządu terytorialnego będzie ustalana jako suma:

• części naliczanej według standardu finansowego A,
• środków przeznaczonych – w przypadkach przewidzianych w projekcie – na finansowanie branżowych centrów umiejętności.

Co oznacza wzrost standardu A w praktyce?

Sam wzrost standardu finansowego nie oznacza automatycznie, że każda szkoła lub placówka otrzyma wyższe finansowanie.

Ostateczna wysokość środków będzie zależeć od wielu czynników, w szczególności:

• liczby uczniów przeliczeniowych,
• zastosowanych wag,
• rodzaju prowadzonej szkoły lub placówki,
• danych przekazanych do Systemu Informacji Oświatowej.

Dlatego analiza zmian nie może ograniczać się wyłącznie do wysokości standardu finansowego.

Zmienią się wskaźniki dotyczące liczby uczniów

Projekt rozporządzenia przewiduje również aktualizację wskaźników stosowanych przy ustalaniu liczby uczniów wykorzystywanej do podziału łącznej kwoty potrzeb oświatowych 2027.

Ponieważ dane będą ustalane według stanu na 15 czerwca 2026 r., Ministerstwo proponuje zastosowanie wskaźników korygujących, które mają uwzględnić zmiany liczby uczniów pomiędzy momentem pobrania danych, a rozpoczęciem roku budżetowego.

Projekt przewiduje:

• zmniejszenie liczby uczniów liceów ogólnokształcących o 5%, z wyjątkiem liceów ogólnokształcących i liceów sztuk plastycznych prowadzących jeden oddział klasy I lub nieprowadzących oddziałów klasy I,
• zwiększenie liczby uczniów branżowej szkoły I stopnia o 3%,
• zwiększenie liczby uczniów i słuchaczy branżowej szkoły II stopnia o 25%

 

 

Wychowanie przedszkolne – nowe wskaźniki pomniejszające

Projekt rozporządzenia przewiduje także zmianę dotyczącą sposobu naliczania potrzeb oświatowych w zakresie wychowania przedszkolnego.

Mechanizm polega na zastosowaniu wskaźników zmniejszających liczbę dzieci uwzględnianych przy naliczaniu wybranych wag algorytmu.

Zmniejszenie ma dotyczyć wag P71–P76 oraz P98–P108 i będzie wynosiło:

• 3% – dla miast na prawach powiatu liczących do 150 tys. mieszkańców,
• 4,5% – dla gmin miejskich powyżej 10 tys. mieszkańców oraz gmin miejsko-wiejskich powyżej 35 tys. mieszkańców,
• 8% – dla pozostałych gmin.

Projekt jednocześnie przewiduje wyjątki. Mechanizm pomniejszający nie będzie stosowany wobec:

• miast na prawach powiatu liczących ponad 150 tys. mieszkańców,
• przedszkoli specjalnych,
• specjalnych oddziałów przedszkolnych.

Co to oznacza dla organów prowadzących przedszkola?

Projektowane zmiany nie oznaczają automatycznego obniżenia dotacji dla wszystkich przedszkoli. Wskaźniki pomniejszające będą stosowane na etapie ustalania liczby dzieci uwzględnianych przy naliczaniu wybranych wag potrzeb oświatowych dla jednostek samorządu terytorialnego. Ostateczny wpływ na wysokość środków będzie zależał od rodzaju gminy, liczby dzieci objętych poszczególnymi wagami oraz całego algorytmu podziału potrzeb oświatowych.

Dane do podziału potrzeb oświatowych będą ustalane według stanu na 15 czerwca 2026 r.

Jedną z najważniejszych zmian organizacyjnych jest przyjęcie nowej daty, według której będą ustalane dane wykorzystywane do podziału potrzeb oświatowych na 2027 r.

Projekt przewiduje, że podstawą naliczenia środków będą dane według stanu na 15 czerwca 2026 r. Zmiana ta wynika z obowiązku przekazania ministrowi właściwemu do spraw finansów publicznych informacji o wysokości potrzeb oświatowych poszczególnych jednostek samorządu terytorialnego do 31 lipca 2026 r.

Projekt wskazuje jednocześnie, że wszystkie dane będą podlegały weryfikacji oraz potwierdzeniu przez jednostki samorządu terytorialnego zgodnie z art. 50 ustawy o systemie informacji oświatowej.

Nie zmienia się natomiast sposób ustalania tych danych, które są wyliczane jako średnia z określonego okresu. W takich przypadkach metodologia pozostaje taka sama, a zmianie ulega jedynie okres odniesienia – zostaje przesunięty o jeden rok.

Co oznacza to dla organów prowadzących?

Przesunięcie terminu pozyskiwania danych powoduje, że jeszcze większego znaczenia nabiera bieżąca kontrola poprawności informacji przekazywanych do Systemu Informacji Oświatowej. Dane zapisane w SIO w połowie czerwca będą miały bezpośredni wpływ na wysokość środków naliczanych dla jednostek samorządu terytorialnego, a pośrednio również na finansowanie wielu szkół i placówek niepublicznych.

Dlatego warto odpowiednio wcześniej zweryfikować m.in.:

• liczbę uczniów,
• strukturę oddziałów,
• dane dotyczące kształcenia specjalnego,
• informacje wpływające na zastosowanie poszczególnych wag algorytmu.

Aktualizacja zawodów objętych finansowaniem w kształceniu zawodowym

Projekt rozporządzenia dostosowuje również algorytm podziału potrzeb oświatowych do zmian w klasyfikacji zawodów szkolnictwa branżowego.

Do wagi P23 mają zostać dodane następujące zawody:

• monter optoelektroniki,
• technik optoelektronik,
• technik optyki okularowej,
• agroogrodnik,
• ogrodnik terenów zieleni,
• technik agroogrodnictwa,
• technik architektury krajobrazu i arborystyki,
• technik cyberbezpieczeństwa.

Natomiast nowe zawody:

• asystent ogrodniczy,
• asystent florystyczny,

zostaną objęte wagą P24 o wartości 0,242.

Projekt przewiduje również aktualizację wag P28 i P29, która wynika ze zmiany zasad finansowania zawodów ujętych w prognozie zapotrzebowania na pracowników w zawodach szkolnictwa branżowego.

Znaczenie dla szkół prowadzących kształcenie zawodowe

Aktualizacja katalogu zawodów oznacza dostosowanie systemu finansowania do zmian zachodzących na rynku pracy oraz w szkolnictwie branżowym. Organy prowadzące szkoły zawodowe powinny przeanalizować, czy oferta edukacyjna prowadzonych placówek obejmuje zawody objęte nowymi rozwiązaniami i czy dane w SIO odzwierciedlają ich aktualny status.

Finansowanie oddziałów o profilu mundurowym – wyższa waga i dodatkowy wskaźnik

Kolejna zmiana dotyczy finansowania oddziałów o profilu mundurowym.

Projekt przypomina, że w roku szkolnym 2025/2026 kształcenie w tych oddziałach obejmuje wyłącznie uczniów klas pierwszych liceów ogólnokształcących i techników. W roku szkolnym 2026/2027 będzie ono realizowane już w klasach I i II, natomiast od roku szkolnego 2027/2028 również w klasach III odpowiednich typów szkół.

Ponieważ dane wykorzystywane do podziału potrzeb oświatowych będą ustalane według stanu na 15 czerwca 2026 r., w algorytmie nie zostaną jeszcze uwzględnieni uczniowie klas drugich, a w kolejnych latach również klas trzecich.

Aby uniknąć zaniżenia finansowania, projekt przewiduje zastosowanie wskaźnika zwiększającego liczbę uczniów klas pierwszych do poziomu 133% przy naliczaniu wagi P55.

Co oznacza ta zmiana?

Proponowany mechanizm ma charakter przejściowy i służy zachowaniu ciągłości finansowania oddziałów mundurowych w okresie stopniowego obejmowania programem kolejnych roczników uczniów.

Z punktu widzenia organów prowadzących oznacza to konieczność prawidłowego wykazywania liczby uczniów objętych tym profilem kształcenia oraz bieżącego monitorowania zmian w przepisach wykonawczych.

Wyższe finansowanie kształcenia zawodowego

Projekt rozporządzenia uwzględnia również zmiany wynikające z nowelizacji przepisów dotyczących czasu pracy nauczycieli praktycznej nauki zawodu.

Od 1 września 2026 r. nastąpi ujednolicenie tygodniowego obowiązkowego wymiaru godzin zajęć nauczycieli praktycznej nauki zawodu z wymiarem obowiązującym nauczycieli teoretycznych przedmiotów zawodowych w szkołach prowadzących kształcenie zawodowe.

W podziale potrzeb oświatowych na 2026 r. uwzględniono jedynie czteromiesięczne skutki finansowe tej zmiany. Projekt rozporządzenia na 2027 r. zakłada natomiast zabezpieczenie środków odpowiadających pełnemu rocznemu kosztowi nowych rozwiązań.

W związku z tym Ministerstwo proponuje zwiększenie wartości wybranych wag dotyczących kształcenia zawodowego:

Waga	Obecna wartość	Projektowana wartość
P20	0,234	0,242
P21	0,409	0,423
P22	0,357	0,369
P23	0,295	0,305
P24	0,234	0,242
P25	0,102	0,106
P40	0,865	0,895
P56	3,055	3,162
P59	0,713	0,738

Co to oznacza?

Podwyższenie wartości wag pokazuje, że Ministerstwo dostosowuje algorytm finansowania do rzeczywistych kosztów prowadzenia kształcenia zawodowego. Dla organów prowadzących szkoły branżowe i technika oznacza to konieczność szczególnie uważnej analizy danych przekazywanych do Systemu Informacji Oświatowej, ponieważ nawet niewielkie błędy w kwalifikowaniu uczniów do odpowiednich wag mogą wpływać na wysokość środków naliczanych jednostce samorządu terytorialnego.

Zmiany w Karcie Nauczyciela – odprawy emerytalno-rentowe nauczycieli zostaną uwzględnione w potrzebach oświatowych

Projekt rozporządzenia uwzględnia także skutki zmian w Karcie Nauczyciela dotyczących odpraw przysługujących nauczycielom przechodzącym na emeryturę, rentę z tytułu niezdolności do pracy albo nauczycielskie świadczenie kompensacyjne.

Ministerstwo wskazuje, że od 2027 r. środki przeznaczone na sfinansowanie wzrostu wysokości odpraw oraz rozszerzenia kręgu osób uprawnionych będą finansowane w ramach potrzeb oświatowych poprzez wzrost standardu finansowego A.

W 2026 r. wydatki te były finansowane z rezerwy, o której mowa w art. 34 ust. 1 ustawy o dochodach jednostek samorządu terytorialnego. Projekt zakłada odejście od tego rozwiązania i włączenie tych kosztów do podstawowego mechanizmu finansowania oświaty.

Co oznacza ta zmiana?

Włączenie kosztów odpraw do potrzeb oświatowych zwiększa przewidywalność finansowania. Dla jednostek samorządu terytorialnego oznacza to odejście od finansowania tych wydatków z rezerwy i uwzględnienie ich już na etapie planowania budżetu.

Nowa waga dla części uczniów szkół mistrzostwa sportowego

Projekt przewiduje również zmianę sposobu finansowania szkół mistrzostwa sportowego.

Obecnie uczniowie oddziałów mistrzostwa sportowego objęci są wagą P38 o wartości 1, co odpowiada finansowaniu na poziomie około 10 tys. zł na ucznia.

Projekt zakłada wprowadzenie nowej wagi P39 o wartości 1,5 dla uczniów realizujących kształcenie w wybranych sportach i dyscyplinach sportowych.

W praktyce oznacza to wzrost finansowania do około 15 tys. zł na ucznia.

Dlaczego wprowadzono tę zmianę?

Z uzasadnienia projektu wynika, że celem jest lepsze dostosowanie wysokości finansowania do rzeczywistych kosztów prowadzenia szkolenia sportowego w dyscyplinach wymagających zwiększonych nakładów organizacyjnych i sprzętowych.

Zmieni się sposób obliczania wskaźnika zamożności jednostek samorządu terytorialnego

Jedna z bardziej technicznych, ale jednocześnie istotnych zmian dotyczy sposobu wyliczania wskaźnika zamożności JST wykorzystywanego przy naliczaniu środków w ramach wag P1–P3.

Projekt wskazuje, że dotychczas stosowana przeliczeniowa liczba mieszkańców została opracowana na potrzeby całego systemu dochodów jednostek samorządu terytorialnego i uwzględnia również zadania niezwiązane z oświatą.

Dlatego przy podziale potrzeb oświatowych na 2027 r. do obliczenia wskaźnika zamożności ma zostać przyjęta liczba mieszkańców według stanu na 31 grudnia 2025 r.

Znaczenie dla samorządów

Choć zmiana nie wpływa bezpośrednio na sposób funkcjonowania szkół i placówek, może mieć znaczenie dla wysokości środków naliczanych poszczególnym jednostkom samorządu terytorialnego, a tym samym dla planowania lokalnych wydatków oświatowych.

Kiedy nowe rozporządzenie ma wejść w życie?

Projekt przewiduje, że rozporządzenie wejdzie w życie 31 lipca 2026 r.

Termin ten nie jest przypadkowy. Wynika z obowiązku przekazania przez ministra właściwego do spraw oświaty i wychowania ministrowi właściwemu do spraw finansów publicznych informacji o kwotach potrzeb oświatowych poszczególnych jednostek samorządu terytorialnego do 31 lipca roku poprzedzającego rok budżetowy. Z tego względu przepisy określające sposób obliczania tych kwot muszą obowiązywać najpóźniej od tego dnia.

Co oznaczają projektowane zmiany dla organów prowadzących szkoły i placówki niepubliczne?

Choć projekt rozporządzenia reguluje przede wszystkim sposób podziału potrzeb oświatowych pomiędzy jednostki samorządu terytorialnego, jego skutki odczują również organy prowadzące szkoły i placówki niepubliczne.

Szczególne znaczenie będą miały:

• prawidłowe prowadzenie i aktualizowanie danych w Systemie Informacji Oświatowej,
• właściwe przypisywanie uczniów do kategorii objętych odpowiednimi wagami,
• monitorowanie zmian dotyczących kształcenia zawodowego, wychowania przedszkolnego oraz nowych form finansowania,
• analiza wpływu nowych rozwiązań na wysokość dotacji należnych placówkom niepublicznym.

W praktyce coraz większego znaczenia nabiera nie tylko znajomość przepisów prawa oświatowego, ale również umiejętność prawidłowej interpretacji zasad finansowania i ich przełożenia na sytuację konkretnej placówki.

Działania podjęte jeszcze przed zakończeniem roku szkolnego mogą znacząco ograniczyć ryzyko zaniżenia finansowania w 2027 roku.

---

Obawiasz się, czy Twoja placówka jest w pełni gotowa na zmiany?

Auxilia Prawo Oświatowe od wielu lat wspiera organy prowadzące szkoły i przedszkola niepubliczne w zakresie prawa oświatowego oraz finansowania placówek.

Pomagamy między innymi w:

• analizie poprawności danych w SIO,
• weryfikacji wysokości należnych dotacji,
• sporach z jednostkami samorządu terytorialnego,
• przygotowaniu placówek do kontroli,
• bieżącej obsłudze prawnej szkół i przedszkoli.

Jeżeli chcesz sprawdzić, czy Twoja placówka jest właściwie przygotowana do zmian dotyczących potrzeb oświatowych na 2027 rok, skontaktuj się z naszymi ekspertami.

Zadzwoń i umów bezpłatną wstępną konsultację: +48 603 296 453

---

Q&A – Najczęstsze pytania dotyczące sposób podziału łącznej kwoty potrzeb oświatowych pomiędzy jednostki samorządu terytorialnego w 2027 r

Czy nowe przepisy obowiązują już teraz?

Nie. Obecnie opublikowany został projekt rozporządzenia. Po zakończeniu procesu legislacyjnego zostanie wydane rozporządzenie obowiązujące przy podziale potrzeb oświatowych na 2027 rok.

Czy zmiany dotyczą także placówek niepublicznych?

Tak. Chociaż przepisy regulują sposób podziału potrzeb oświatowych pomiędzy JST, mają pośredni wpływ na finansowanie szkół i placówek niepublicznych, w szczególności tam, gdzie wysokość dotacji zależy od danych wykorzystywanych w algorytmie.

Dlaczego tak ważna jest data 15 czerwca 2026 r.?

To według stanu na ten dzień będą ustalane dane wykorzystywane do podziału potrzeb oświatowych na 2027 r. Dlatego poprawność informacji zgromadzonych w Systemie Informacji Oświatowej będzie miała bezpośredni wpływ na wysokość naliczanych środków.