Określenie „szkoła prywatna” jest często spotykanym, zamiennym terminem dla pojęcia „szkoła niepubliczna”. W regulacjach ustawowych na próżno poszukiwać jednak terminu „szkoła prywatna”. Ustawa z dnia 14 grudnia 2016 r. – Prawo oświatowe (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 900) przewiduje, że szkoły dzielą się wyłącznie na szkoły publiczne albo niepubliczne. W praktyce można jednakże dokonać dalszego podziału placówek niepublicznych – wyróżniając szkoły prywatne i szkoły społeczne.

W dzisiejszym artykule wyjaśnimy:

• Czym różni się szkoła niepubliczna od publicznej?
• Jakie możemy wyróżnić placówki niepubliczne?
• Czym jest placówka prywatna, a czym społeczna?

Szkoła niepubliczna a szkoła publiczna

Definicja szkoły niepublicznej została zawarta w art. 14 ust. 3 ustawy – Prawo oświatowe. Zgodnie z tym przepisem ten rodzaj placówki:

• realizuje podstawę programową właściwą dla kształcenia ogólnego, a dla szkół zawodowych – kształcenia branżowego,
• prowadzi obowiązkowe zajęcia edukacyjne w wymiarze nie mniejszym niż przewidzianym w programie nauczania szkoły publicznej danego rodzaju,
• stosuje zasady klasyfikacji i promowania uczniów określone w ustawie z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty,
• ewidencjonuje przebieg nauczania w stosownej dokumentacji określonej dla szkoły publicznej,
• zatrudnia nauczycieli w zakresie przedmiotów obowiązkowych posiadających kwalifikacje właściwe dla wymogów stawianych nauczycielom szkół publicznych,
• prowadzi organizację roku szkolnego zgodną z wymogami stawianymi szkołom publicznym.

Omawiając cechy szkoły prywatnej warto zwrócić uwagę na organ prowadzący taką placówkę. Jednostka niepubliczna może być prowadzona przez osobę fizyczną lub osobę prawną, nienależącą do systemu administracji publicznej.

Do zasadniczych różnic pomiędzy jednostkami oświatowymi niepublicznymi a publicznymi należy przede wszystkim właśnie organ prowadzący, bowiem zakładanie i prowadzenie placówek publicznych należy do kompetencji jednostek samorządu terytorialnego, zaś niepublicznych – jak zostało zakreślone powyżej – osób fizycznych oraz prawnych.

Ponadto do jednostek niepublicznych nie znajdą zastosowania obligatoryjne przepisy w zakresie bezpłatności nauczania oraz powszechnej dostępności w zakresie rekrutacji.

Szkoła prywatna, szkoła społeczna a szkoła niepubliczna

Jak wskazywano powyżej ustawodawca nie wyróżnia pojęcia „szkoły prywatnej” ani „szkoły społecznej”. Jednakże w powszechnym rozumieniu oba te terminy stanowią podtypy placówek niepublicznych.

Zarówno w przypadku placówki prywatnej, jak i społecznej jako główne źródła finansowania należy wskazać środki pochodzące z czesnego pobieranego od rodziców. Oczywiście placówki niepubliczne mają prawo do dotacji z budżetu właściwej jednostki samorządu terytorialnego, przy spełnieniu wymogów określonych w ustawie z dnia 27 października 2017 r. o finansowaniu zadań oświatowych (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1400).

Co ważne, co do zasady jednostki niepubliczne- zarówno prywatne jak i społeczne – posiadają uprawnienia placówek publicznych. W konsekwencji uczniowie decydujący się na sektor edukacji niepublicznej po ukończeniu szkoły otrzymują świadectwa państwowe potwierdzające ukończenie danej klasy i w tym zakresie – nie ma występuje żadna różnica pomiędzy placówką niepubliczną a publiczną.

Szkoła prywatna a szkoła społeczna

Placówki, które określamy jako „prywatne” mogą zostać założone i prowadzone przez osoby fizyczne lub prawne (najczęściej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością lub spółki akcyjne). Z kolei jednostki oświatowe, które potocznie nazywamy „społecznymi” prowadzą zazwyczaj osoby prawne, takie jak stowarzyszenia, fundacje lub związki wyznaniowe, wpisane najczęściej do rejestru stowarzyszeń KRS.

Już sam rodzaj organów założycielskich sugeruje, że główną osią różnicy pomiędzy tymi typami placówek będzie cel przeznaczenia środków finansowych. W placówce prywatnej zasadniczo czesne pozyskiwane przez rodziców pozostaje w dyspozycji organów prowadzących. W tym przypadku to osoba prowadząca szkołę ma wpływ na przeznaczenie kwot z czesnego.

Charakterystycznym dla szkół społecznych jest natomiast cel wyznaczony przez założyciela czy fundatora w statucie szkoły, który nie może być nastawiony na zysk. W związku z tym czesne za szkołę powinno zostać przeznaczone na cele statutowe takiej placówki.

W placówkach społecznych prowadzonych przez fundację, stowarzyszenie czy związek wyznaniowy często na wysokość czesnego za dany rok wpływ będą mieli rodzice oraz członkowie danego stowarzyszenia czy fundacji.

Samo znaczenie słowa „społeczne” sugeruje znaczący udział zarówno nauczycieli jak i rodziców oraz uczniów w wyznaczaniu kierunku rozwoju danej placówki. W szkołach prowadzonych przez związki wyznaniowe poza edukacją, kładzie się nacisk na wpajanie uczniom określonych i istotnych dla związku wyznaniowego wartości.

Zasadniczo zatem placówki społeczne i prywatne w ustawie funkcjonują pod wspólnym nazewnictwem „szkół niepublicznych”.

Czy prowadzenie placówki niepublicznej jest łatwe i jak sobie z tym radzić?

Prowadzenie placówki niepublicznej w polskim systemie oświaty, w którym przepisy są skomplikowane i zmieniają się wiele razy w ciągu roku szkolnego, może stanowić spore wyzwanie. Dlatego pamiętaj, że w sprawach formalnych i związanych z prowadzeniem takiej szkoły jak Twoja, AUXILIA PRAWO OŚWIATOWE może zapewnić skuteczne wsparcie i doradztwo.

Nasi eksperci posiadają praktyczną wiedzę na temat aktualnych przepisów oraz najlepszych praktyk w zarządzaniu placówkami oświatowymi. Dzięki temu, możemy pomóc nie tylko w zrozumieniu obowiązujących regulacji, ale również w ich efektywnym stosowaniu w codziennej działalności Twojej szkoły. Korzystając z naszych usług, zyskujesz dostęp do specjalistycznych porad, które mogą pomóc w uniknięciu potencjalnych problemów prawnych i administracyjnych, zapewniając płynne funkcjonowanie placówki.

Napisz do nas i zapytaj jak możemy Tobie pomóc: